سرمه دان استخوان شتر گل و مرغ مقصودی اثر استاد قضاوی

سرمه‌دان استخوان شتر گل و مرغ مقصودی، از آن دسته آثاری است که اول باید آن را گرفتی در دست، بعد باورش کرد. جنسِ آن استخوان شتر است. همان استخوانی که در بازار صنایع دستی کمیاب است، چون کار روی آن سخت است، تراشش جان می‌خواهد و صیقلش حوصله. استخوان شتر، بر خلاف استخوان گاو، فشرده‌تر، سنگین‌تر و مقاوم‌تر است. رنگش هم سفیدِ محض نیست؛ مایل به کرم و زرد کهنه‌ای است که به کار، گرمای یک شیء کهنه‌دوست می‌دهد. استاد قضاوی اما این سطح سخت را دست‌کم نگرفته. روی بدنه‌ی استوانه‌ای یا کمی کرویِ این سرمه‌دان، گل و مرغ نقاشی کرده. اما نه هر گل و مرغی؛ مقصودی. طرح مقصودی در گل و مرغ، یعنی نظم، قرینه‌سازیِ سخت و تقارنِ پنهان. یعنی اگر یک نیمه را بپوشانی، نیمه‌ی دیگر دقیقاً همان نقوش را تکرار می‌کند، اما نه مثل کپی خشک؛ با جان تازه. گل‌های شاه عباسی در این طرح، متقارن‌اند، برگ‌ها جفت جفت، و مرغ‌ها (اگر باشد) روبروی هم نشسته‌اند. استاد قضاوی با قلم‌موی ظریف، این همه تقارن را روی سطح منحنی استخوان پیاده کرده؛ جایی که کوچک‌ترین انحراف، با چشم غیرمسلح دیده می‌شود.

رنگ‌های این سرمه‌دان را استاد قضاوی جوری انتخاب کرده که با گرمای استخوان حرف بزند. لاجوردی عمیق، فیروزه‌ای شفاف، زرشکی گرم، طلایی که انگار تازه پخته شده، و سبز زمردی که چشم را خنک می‌کند. حاشیه‌ی در و بدنه با خطوط باریک طلایی قاب گرفته شده تا طرح، از بستر استخوان بیرون نزند. فرم سرمه‌دان، خوش‌دست است؛ انگشت‌هایت دورش حلقه می‌شوند و در محکمی دارد که با نخ یا کشو، بسته می‌شود. داخل آن معمولاً آستر ساده دارد تا سرمه (سرب یا سنگ سرمه) به دیواره سایش پیدا نکند. واژه‌ی «مقصودی» در نام این اثر، یعنی استاد قضاوی در این سرمه‌دان، به دنبال نوآوری نبوده؛ او می‌خواسته یک طرح کلاسیک را در نهایت ظرافت و دقت، روی نادرترین متریال ممکن پیاده کند. نتیجه، اثری است که هم برای چشم آشناست، هم کمیاب. مجموعه شفقی این سرمه‌دان را به کسی پیشنهاد می‌کند که قدر نادر بودن و سختی را می‌داند؛ به کسی که می‌خواهد در جیب یا کیفش، یک اثر تمام‌عیار از استاد قضاوی را با خود حمل کند. سرمه‌دان استخوان شتر گل و مرغ مقصودی، برای آن ساخته شده که چشم را سیاه کند و دل را روشن، و هر بار که درش را باز می‌کنی، به یادت بیاورد حتی کوچک‌ترین چیزها، می‌توانند یک اثر هنری باشند.