سرمه دان گل و مرغ اعلاء استاد کنارزاده اعلاء استاد قضاوی

سرمه‌دان گل و مرغ اعلاء، ۶۱ گرم وزن دارد. این عدد، فقط یک عدد نیست؛ نصفِ وزنِ یک تخم‌مرغ، سنگینیِ دو سکه‌ی طلا، یا همان اندکی که کف دست را سنگین می‌کند اما آزار نمی‌دهد. این سرمه‌دان اما از دو جنس ساخته نشده؛ از دو هنر ساخته شده. استاد کنارزاده بدنه را ساخته؛ از چوب مرغوب (گردو یا آبنوس) که قرن‌ها دوام می‌آورد. او چوب را تراشیده، پرداخته و به شکل سرمه‌دان درآورده است. درِ محکم، اتصالات دقیق و سطحی که آماده پذیرش هنر بعدی باشد، کار اوست. بعد نوبت استاد قضاوی می‌رسد. او روی این بدنه، با قلم‌موی مویی و رنگ‌های پایدار، گل و مرغ را نقاشی می‌کند. اما نه گل و مرغِ تکراری. گل‌هایی که استاد قضاوی می‌کشد، انگار هنوز نمناکند؛ مرغ‌هایی که می‌نشیند روی شاخه‌ها، انگار پرهایشان دارد زیر نور لاجوردی و فیروزه‌ای و طلایی برق می‌زند. ترکیب دو رنگ گرم (زرشکی و طلایی) با دو رنگ سرد (لاجوردی و سبز زمردی)، در ابعاد کوچک سرمه‌دان، چنان فشرده و غلیظ است که چشم چند ثانیه طول می‌کشد تا هماهنگی‌شان را باور کند.

واژه‌ی «اعلاء» دو بار در نام این اثر تکرار شده. یعنی بالاترین کیفیت از نظر بدنه، و بالاترین کیفیت از نظر نقاشی. استاد کنارزاده چوبی را انتخاب کرده که هیچ گره و ناهمواری ندارد؛ سطحی صیقلی و یکدست که قلم‌موی استاد قضاوی بدون لک و گیر، روی آن بلغزد. استاد قضاوی هم از بهترین ورق طلا و پایدارترین رنگ‌های طبیعی استفاده کرده تا گل و مرغ، بعد از سال‌ها، همچنان تازه و نمناک به نظر برسند. فرم سرمه‌دان، استوانه‌ای با انحنای ملایم است؛ درِ آن به صورت چوب‌پُری یا کشویی، نرم و بدون گیر باز و بسته می‌شود. حاشیه‌ی در و بدنه با خطوط باریک طلایی قاب گرفته شده تا نقاشی، سرِ خود را گم نکند. داخل آن نیز با لایه‌ای از چرم یا جیر نرم آسترکشی شده تا سرمه، به دیواره‌ی چوبی سایش نداشته باشد. ۶۱ گرم یعنی در سفر، توی کیف همراهت باشد، اما آنقدر سنگین نباشد که کیفت را بکشد پایین. مجموعه شفقی این سرمه‌دان را به کسی پیشنهاد می‌کند که حتی برای کوچک‌ترین چیزهای زندگی‌اش، بزرگ‌ترین کیفیت را می‌خواهد. سرمه‌دان گل و مرغ اعلاء، برای آن ساخته شده که چشم را سیاه کنی، اما نگاهت که می‌افتد روی آن، یادت بیاید هنر، می‌تواند در یک سرمه‌دانِ ۶۱ گرمی هم جا شود.