قاب 40 در 30 لچک ترنجی شصتی دار 12 دالبری با پلاک گل و مرغ ریز اثر استاد خادم

قاب ۴۰ در ۳۰ لچک ترنجی شصتی دار ۱۲ دالبری با پلاک گل و مرغ ریز، یک قاب نیست؛ یک کتابت از جنس چوب و خاتم است. ابعاد ۴۰ در ۳۰ سانتی‌متر، آن را به یکی از بزرگ‌ترین قاب‌های مجموعه شفقی تبدیل کرده است. مناسب برای دیوارهای بلند، بالای شومینه یا لابی هتل. اما آنچه این قاب را از هر قاب بزرگ دیگری متمایز می‌کند، لچک و ترنجی بودن آن است. در هنر ایرانی، «لچک و ترنج» یعنی یک نقش مرکزی (ترنج) و چهار گوشه (لچک) که با هم یک ترکیب متقارن و شاهانه می‌سازند. استاد خادم در این قاب، ترنج مرکزی را به صورت یک بیضی کشیده و زرین طراحی کرده و چهار گوشه را با لچک‌های بادبزنی شکل پر کرده است. واژه «شصتی دار» یعنی این قاب، قاب‌مانند و برجسته است؛ از دیوار فاصله می‌گیرد و سایه‌ای نرم و شاعرانه می‌اندازد. ۱۲ دالبری هم به لبه‌های قاب اشاره دارد. دوازده گوشه یا انحنای موج‌دار (دالبر) مانند گلبرگ‌های یک گل بزرگ، دورتادور قاب را پوشانده‌اند. لچک و ترنج درون قاب، همگی با خاتم‌کاری ظریف پوشیده شده‌اند؛ مثلث‌های ریز از آبنوس، گردو، فوفل، استخوان و برنج، چنان فشرده در کنار هم نشسته‌اند که سطح قاب، در نگاه اول، یک بافت زرین و تیره به نظر می‌رسد.

اما استاد خادم به این معماری بسنده نکرده است. در میان خاتم‌های لچک و ترنج، پلاک‌های گل و مرغ ریز را جای داده است. این پلاک‌ها (احتمالاً به تعداد ۱۲ یا بیشتر، متناسب با ۱۲ دالبر)، هر کدام یک بوم مینیاتوری کوچک هستند. بر روی هر پلاک، با ظریف‌ترین قلم‌موها، یک گل شاه عباسی شکفته، چند برگ اسلیمی و یک مرغ خوش‌خوان نقش بسته است. لاجوردی، فیروزه‌ای، زرشکی، سبز زمردی و طلا، در این ابعاد ریز چنان فشرده و درخشان نشسته‌اند که گویی هر پلاک، یک نگین مستقل است. لچک و ترنج نیز بی‌نقش نیستند. درون لچک‌ها، نقوش ختایی کشیده و عمودی و درون ترنج، اسلیمی‌های مارپیچ و طلایی اجرا شده است. تضاد میان هندسه‌ی خشک لچک و ترنج با لطافت پلاک‌های گل و مرغ و نرمی دالبرهای دوازده‌گانه، چشم را خیره می‌کند. عبارت «سفارشی شفقی» یعنی شفقی در این قاب ۴۰ در ۳۰، از زاویه دالبرها تا آخرین پر مرغ، چیزی را به شانس واگذار نکرده است. مجموعه شفقی این قاب را به کسانی پیشنهاد می‌کند که به دنبال یک اثر دیواری شاهانه، کامل و پرجزئیات هستند. قاب ۴۰ در ۳۰ لچک ترنجی، برای آن ساخته شده که با همه بزرگی‌اش، جزئیات را فریاد بزند و با همه جزئیاتش، بزرگ بماند.