تخته نرد خاتم 50 لب گرد خاتم توپی مینیاتور اثر استاد رفیعیان اعلاء

تخته نرد خاتم ۵۰ لب گرد خاتم توپی مینیاتور، اثری است که در آن استاد رفیعیان تکنیکی را به کار برده که در بازار امروز، اثری از آن نیست: خاتم توپی. عدد ۵۰ بیانگر ابعاد حرفه‌ای و استاندارد بین‌المللی است و لب گرد بودن تخته، لبه‌ها را به انحنایی نرم و دعوت‌کننده بدل کرده است. اما آنچه این تخته را از تمام خاتم‌هایی که تا امروز دیده‌اید جدا می‌کند، در بافت آن پنهان است. در خاتم معمولی، سطح تخته صاف و تخت است. اما در خاتم توپی، استاد رفیعیان قطعات ریز مثلثی را چنان با زاویه و ارتفاعی یکسان در کنار هم چیده که سطح تخته پوشیده از برجستگی‌های ریز و کروی می‌شود. این توپی‌ها در ابعاد میلی‌متری، وقتی دستتان را روی تخته می‌کشید، حس عجیبی دارند؛ نه زبر، نه لغزنده، چیزی شبیه لمس پارچه‌ی مخملی که زیر آن دانه‌های ریزی پنهان شده باشد. نور نیز با این توپی‌ها شوخی می‌کند؛ هر بار از زاویه‌ای متفاوت، سایه‌های ریز جابه‌جا می‌شوند و نقش خاتم را زنده نشان می‌دهند. این تکنیک آنقدر دشوار و زمان‌بر است که امروزه حتی بسیاری از خاتم‌کاران حرفه‌ای از انجام آن طفره می‌روند. استاد رفیعیان اما سال‌هاست که این تکنیک را نفس می‌کشد و در این اثر، آن را به اوج رسانده است. روی این زمینه موج‌دار و چشمنواز، مینیاتور با ورق طلا و رنگ‌های پایدار نقش بسته است؛ نه آنکه روی خاتم سوار شود، بلکه با آن عجین می‌شود.

واژه «اعلاء» در نام این اثر، شعار نیست؛ فریاد کیفیت است. خاتم توپی به خودی خود نادر است، اما وقتی استاد رفیعیان مینیاتور را روی آن پیاده می‌کند، تازه کار سخت آغاز می‌شود. نقاشی روی سطحی که صاف نیست و برجستگی‌های ریز دارد، نیازمند قلم‌مویی فوق‌العاده ظریف و چشمی است که بتواند عمق و ارتفاع را در یک سطح دو بعدی شبیه‌سازی کند. نتیجه، مینیاتوری است که نه روی خاتم، که درون خاتم فرو رفته؛ گویی گل‌ها و مرغان از میان مثلث‌های آبنوس و استخوان سر بیرون آورده‌اند. حاشیه‌های تخته نیز با خاتم توپی بدون مینیاتور طراحی شده‌اند تا چشمِ خسته از ظرافت، لحظه‌ای استراحت کند. مهره‌های این تخته نرد نیز به همان تکنیک توپی ساخته شده‌اند؛ هر مهره در دست، چون نگینی است که باید آن را چرخاند تا نور را از زوایایش دید. کیف همراه محصول نیز از چرم طبیعی با آستر مخملی ضخیم و جای‌گذاری اختصاصی طراحی شده است. مجموعه شفقی این اثر را به کسی پیشنهاد می‌کند که تخته نرد برایش فقط یک صفحه با نقوش تکراری نیست. به کسی که می‌خواهد هر بار تخته را باز کند، هم چشمانش فریب نقش‌های مینیاتور را بخورند و هم انگشتانش بیدار شوند. تخته نرد خاتم ۵۰ لب گرد خاتم توپی مینیاتور، برای دست‌هایی ساخته شده که چشم‌ها را به چالش می‌کشند.