تخته نرد خاتم 50 لب گرد خاتم توپی مینیاتور اثر استاد رفیعیان اعلاء

تخته نرد خاتم ۵۰ لب گرد خاتم توپی مینیاتور، اثری است که استاد رفیعیان در آن، تکنیکی نادر و تقریباً فراموش‌شده به نام «خاتم توپی» را زنده کرده است. عدد ۵۰ به ابعاد استاندارد حرفه‌ای اشاره دارد. «لب گرد» بودن تخته، اولین چیزی است که چشم را می‌رباید؛ لبه‌هایی نرم و صیقلی که خشونت گوشه‌های تیز را ندارند و دعوت‌کننده‌اند. اما راز اصلی در جای دیگری نهفته است. در خاتم‌کاری معمولی، مثلث‌ها مسطح و هم‌سطح با یکدیگر چیده می‌شوند. اما در «خاتم توپی»، استاد رفیعیان قطعات خاتم را به گونه‌ای برش داده و چیده است که سطح تخته نه صاف، بلکه دارای برجستگی‌های بسیار ریز و کروی‌شکل (توپی) می‌شود. این توپی‌های ظریف، وقتی دست روی تخته می‌کشید، حس لامسه‌تان را درگیر می‌کند؛ انگار نه روی یک سطح، که روی پوششی از دانه‌های ریز جواهر دست می‌کشید. نور نیز روی این برجستگی‌ها می‌شکند و هر بار از زاویه‌ای متفاوت، نقش خاتم را به شکلی تازه نشان می‌دهد. این تکنیک، هم نادر است و هم دشوار؛ چراکه برش و چیدن قطعات خاتم با زاویه و ارتفاع یکسان، نیازمند سال‌ها تجربه و چشمی فوق‌العاده دقیق است. روی این زمینه خاتم توپی، مینیاتور با ظریف‌ترین قلم‌موها و ورق طلا نقش بسته است. نقوش اسلیمی و گل و مرغ، بر روی سطحی که خود بازیگر نور است، جلوهای دوچندان یافته‌اند.

«اعلاء» در نام این اثر، یک صفت زائد نیست؛ واقعیتی است که در هر سانتی‌متر از این تخته جاری است. خاتم توپی به خودی خود نادر است، اما وقتی با مینیاتور ترکیب شود، حاصلش تخته نردی است که نه چشم از آن سیر می‌شود و نه دست. استاد رفیعیان در این اثر، مینیاتور را صرفاً روی یک سطح صاف لاکی نقاشی نکرده، بلکه آن را بر روی بستری از خاتم توپی اجرا کرده است. گاهی رنگ‌ها چنان لایه‌لایه می‌شوند که توپی‌های خاتم از زیر آنها می‌درخشند و گاهی مینیاتور در فاصله‌های بین توپی‌ها قرار می‌گیرد و هماهنگی عجیبی میان نظم هندسی خاتم و لطافت نقوش دست‌ساز ایجاد می‌کند. حاشیه‌های تخته نیز با همان خاتم توپی تزیین شده، اما بدون مینیاتور، تا چشم فرصت استراحت داشته باشد. مهره‌های این تخته نرد نیز با تکنیک توپی ساخته شده‌اند تا هر مهره، در دستتان حس یک نگین را بدهد. کیف همراه محصول از چرم طبیعی با آستر مخملی ضخیم طراحی شده است. مجموعه شفقی این اثر را به کسانی پیشنهاد می‌کند که از خاتم‌های تخت و تکراری خسته شده‌اند؛ به کسانی که معتقدند هنر زمانی تمام می‌شود که دیگر نتوانی آن را لمس کنی. تخته نرد خاتم ۵۰ لب گرد خاتم توپی مینیاتور، نه برای دیدن که برای لمس کردن ساخته شده است.