تخته نرد تمام خاتم 40 پشت گرد خاتم اعلاء اثر استاد قضاوی

در دنیای تخته‌های نرد، قاعده نانوشته‌ای وجود دارد: «رویه را برای دیگران بساز، پشت را برای خودت». استاد قضاوی در تخته نرد تمام خاتم ۴۰ پشت گرد خاتم اعلاء، این قاعده را نه شکسته، که به کلی بازنویسی کرده است. او پشت تخته را نه ساده رها کرده و نه با چرم پوشانده، بلکه با همان وسواس و دقتی خاتم‌کاری کرده که رویه را ساخته است. نتیجه، تخته‌نردی است که «پشت» ندارد؛ دو رویه دارد با یک نام. ابعاد ۴۰ سانتی‌متر در این میان هوشمندانه انتخاب شده؛ نه آنقدر بزرگ که پشتش هیچ‌گاه دیده نشود، نه آنقدر کوچک که خاتم در آن گم شود. اما راز اصلی این اثر جای دیگری است: وقتی تخته را می‌بندید و پشت گرد آن روبرویتان قرار می‌گیرد، با سطحی مواجه می‌شوید که هیچ «نقطه کور» ندارد. مثلث‌های ریز خاتم از آبنوس، گردو، فوفل، استخوان و برنج، حتی در لبه‌های منحنی پشت گرد نیز با همان نظم ریاضی‌وار چیده شده‌اند. گویی استاد قضاوی می‌خواهد بگوید: «هنر جایی تمام است که پنهانش، به اندازه آشکارش ارزش داشته باشد». واژه «اعلاء» در این اثر، ادعای فروشندگی نیست؛ اذعانی است به این که در این تخته، از بهترین چوب‌ها، فشرده‌ترین چیدمان و بالاترین تراکم خاتم استفاده شده، آن هم در هر دو طرف.

تخته نرد ۴۰ با پشت گرد خاتم اعلاء، در نگاه اول شبیه بسیاری از تخته‌های خاتم دیگر به نظر می‌رسد. اما تفاوت را باید در جزئیاتی جست که دیده نمی‌شوند، مگر توسط کسی که خود روزی هنر را لمس کرده باشد. استاد قضاوی در این اثر، از هرگونه میان‌بری که در صنعت امروز خاتم رایج است، پرهیز کرده است. پشت تخته را با چرم نپوشانده تا زمان کمتری صرف شود. لبه‌ها را با روکش ساده نپوشانده تا تراشکاری خاتم در آن‌ها دیده نشود. او تمام سطح تخته – چه رویه، چه پشت، چه لبه‌های گرد – را با همان عشق و حوصله پوشانده است. نتیجه، تخته‌نردی است که از هر زاویه‌ای که به آن نگاه کنید، با شما حرف می‌زند. مهره‌های خاتم این اثر نیز ادامه همان وسواس هستند؛ هر مهره با بدنه قرینه‌سازی شده، انگار که از دل همان خاتم بریده شده باشد. کیف چرمی همراه، طراحی‌ای مینیمال و خنثی دارد تا هیچ چیز از درخشش خاتم نکاهد. مجموعه شفقی این اثر را به کسی پیشنهاد می‌کند که از تخته‌های نرد «نصفه» خسته شده است؛ کسی که می‌داند ارزش یک اثر، در جزئیاتی است که دیگران نمی‌بینند، اما صاحبش هر روز لمس می‌کند. تخته نرد تمام خاتم ۴۰ پشت گرد خاتم اعلاء، برای آن ساخته شده که سال‌ها بعد، وقتی از آن برای نوه‌ات تعریف می‌کنی، بگوی: «پشتش هم مثل رویه‌اش بود».