تخته نرد لب گرد 50 رو و تو مینیاتور ابنیه جان قربان اعلاء اثر استاد خادم

تخته نرد لب گرد ۵۰ با رو و تو مینیاتور ابنیه و جان قربان اعلاء، یکی از نادرترین و باشکوه‌ترین آثاری است که از کارگاه استاد خادم بیرون آمده است. این شاهکار بی‌نظیر، به جای نقش‌های تکراری گل و مرغ یا صحنه‌های درباری، به سراغ سوژه‌ای متفاوت و عمیق رفته است: ابنیه (ساختمان‌ها و معماری کهن) و جان قربان (صحنه‌های عاشقانه و عارفانه قربانی شدن در راه معشوق). عدد ۵۰ به ابعاد ۵۰ در ۵۰ سانتی‌متر اشاره دارد و «لب گرد» بودن تخته نیز تمام لبه‌ها و گوشه‌ها را با ظرافتی مثال‌زدنی نرم و منحنی ساخته است. وزن ۲.۷ کیلوگرم برای این ابعاد، نشان‌دهنده استفاده از چوب‌های فشرده و مرغوب، لایه‌های متعدد مینیاتور، ورق طلای فراوان و استحکام فوق‌العاده این اثر است؛ وزنی متوازن که حس یک محصول سلطنتی و ماندگار را به کاربر منتقل می‌کند. اما اصلی‌ترین وجه تمایز این تخته نرد، نقش‌های ابنیه و جان قربان در لایه‌های رو و تو مینیاتور است. در بخش ابنیه، استاد خادم با قلم‌موی ظریف خود، کاخ‌ها، ایوان‌های بلند، طاق‌های جناغی، گنبدهای فیروزه‌ای، کاشیکاری‌های معرق و درگاه‌های مزین به کتیبه را با چنان دقتی تصویر کرده که گویی بیننده در برابر یک نگاره از مکتب هرات یا تبریز ایستاده است. در بخش جان قربان، صحنه‌هایی از عاشقانی که در راه معشوق، سر از تن جدا می‌دهند یا در آتش عشق می‌سوزند، با ظرافتی دردناک و در عین حال زیبا نقاشی شده است. اشک‌ها، نگاه‌های آخر، دست‌های بی‌امان و چهره‌های رنگ‌پریده، همگی با تکنیک رو و تو مینیاتور (لایه اول طرح‌های اصلی، لایه‌های بعدی جزئیات، سایه‌پردازی و برجسته‌کاری با ورق طلا) چنان زنده و ملموس شده‌اند که بیننده را تحت تأثیر عمیقی قرار می‌دهد. زمینه این مینیاتورها با لایه‌های متعدد رنگ لاکی یکدست (مشکی، سرمه‌ای یا قهوه‌ای سوخته) پوشانده شده تا طلا و رنگ‌های گرم مینیاتور درخششی خیره‌کننده داشته باشند.

آنچه تخته نرد لب گرد ۵۰ استاد خادم را به یک اثر کلکسیونی ممتاز و بی‌نظیر تبدیل می‌کند، انتخاب سوژه‌ای نادر و جسورانه در کنار اجرای فنی فوق‌العاده است. پرداختن به ابنیه و معماری کهن در مینیاتور، نیازمند دانش عمیق از تناسبات معماری ایرانی و توانایی ترسیم پرسپکتیو و عمق در سطحی دو بعدی است. پرداختن به جان قربان نیز از جسارت هنری و تسلط بر آناتومی و احساسات انسانی حکایت دارد. استاد خادم با دهه‌ها تجربه، توانسته این دو مضمون را چنان در هم آمیزد که گاهی عاشق زیر طاق کاخی زرین در حال جان دادن است و گاهی گنبد فیروزه‌ای، شاهد یک وداع آخر است. واژه «اعلاء» در نام این اثر، تأکیدی است بر بالاترین سطح کیفی در انتخاب رنگ‌ها، خالص‌ترین ورق طلا، ظریف‌ترین قلم‌موها و دقیق‌ترین قرینه‌سازی در دو طرف تخته گرد. مهره‌های همراه این تخته نرد نیز از چوب گردو با روکشی از مینیاتورهای ریز (نقوش کوچک ابنیه و جان قربان) و ورق طلا ساخته شده‌اند تا هارمونی کاملی با بدنه اصلی داشته باشند. کیف این محصول نیز از چرم طبیعی ممتاز با آستر مخملی ضخیم و جای‌گذاری اختصاصی طراحی شده است تا از این اثر نفیس با وزن ۲.۷ کیلوگرمی در برابر هرگونه ضربه و خط و خش محافظت کند. مجموعه شفقی با افتخار این تخته نرد بی‌همتا را به هنردوستان، کلکسیونرهای حرفه‌ای، مدیران ارشد و کسانی تقدیم می‌کند که به دنبال «نادرترین» و «عمیق‌ترین» آثار صنایع دستی ایران هستند. این تخته نرد فقط یک وسیله بازی نیست؛ یک مرثیه مصور است، یک سفر به اعماق عشق و معماری ایرانی، گنجینه‌ای که هر بار باز شود، نه یک بازی که یک تأمل را به همراه می‌آورد.