قندان پایه دار 16 سانتی خاتم سابیده اعلاء اثر استاد معمار

قندان پایه‌دار ۱۶ سانتی خاتم سابیده اعلاء، اثری است که در آن استاد معمار به یک شیء روزمره، جایگاهی فراتر از کاربری ساده‌اش بخشیده است. عدد ۱۶ سانتی‌متر، ارتفاعی است که این قندان را نه بلند و اشرافی‌گونه می‌کند و نه کوتاه و نادیده. روی یک پایه‌ی ظریف اما استوار ایستاده و این ایستادن، خود بیانی از یک انتخاب هنری است: قندان نیاید که روی میز بخزد و گم شود؛ بیاید که بایستد و دیده شود. اما آنچه این قندان را از هر ظرف شیشه‌ای یا چینیِ مشابه جدا می‌کند، خاتم سابیده بر سطح آن است. «سابیده» در زبان هنر خاتم به معنای پرداختی است که سطح خاتم را چنان صیقلی و یکدست می‌کند که نه تنها برآمدگی مثلث‌ها از بین می‌رود، بلکه درخششی آینه‌گونه پیدا می‌کند. برخلاف خاتم‌های معمولی که هنوز می‌توانید لبه‌های مثلث‌ها را لمس کنید، در خاتم سابیده، دستتان روی سطحی ممتد و نرم می‌لغزد؛ گویی خاتم نبوده و یک تکه چوب رنگی و درخشان است. اما وقتی نور به آن می‌تابد، ناگهان مثلث‌ها از زیر این صافی سر بیرون می‌آورند و بازی نور و رنگ را شروع می‌کنند. استاد معمار در این قندان، از مرغوب‌ترین چوب‌های آبنوس، گردو، فوفل و استخوان استفاده کرده و مثلث‌ها را با چنان تراکمی کنار هم چیده که هیچ نقطه خالی در سطح قندان دیده نمی‌شود.

قندان، در سنت ایرانی، همیشه چیزی فراتر از یک ظرف بوده؛ جایی برای پذیرایی از مهمان، جایی برای نشان دادن سلیقه. پایه‌دار بودن این قندان، یک طراحی هوشمندانه است. پایه، قندان را از سطح میز جدا می‌کند، به آن ارتفاع می‌دهد و مهمتر از همه، از آن یک شیء مستقل می‌سازد که نمی‌تواند در میان ظروف دیگر گم شود. قطر قندان (حدود ۱۰ تا ۱۲ سانتی‌متر) نیز به اندازه‌ای است که هم چند عدد شیرینی یا میوه خشک در آن جا بگیرد و هم کوچک و جمع‌وجور باشد. واژه «اعلاء» در نام این اثر، تأکیدی است بر بالاترین سطح کیفیت؛ یعنی انتخاب دقیق قطعات چوب، تراکم مثال‌زدنی خاتم و صیقل‌کاری نهایی با لایه‌های متعدد سیلر و روغن جلا که سطح را در برابر رطوبت و گرد و غبار مقاوم کرده است. مهره‌های همراه (اگر در این مجموعه وجود داشته باشد) یا نبود آنها، در این قندان فرع است؛ اصل، خود قندان است با آن خاتم سابیده و پایه‌ی استوارش. مجموعه شفقی این اثر را به کسانی پیشنهاد می‌کند که به دنبال خرید یک «شیء هنریِ روزمره» هستند. به کسانی که می‌خواهند روی میز پذیرایی یا کنسولشان، چیزی باشد که هم کار کند و هم حرف بزند. قندان پایه‌دار ۱۶ سانتی خاتم سابیده، برای آن ساخته شده که سال‌ها بعد، وقتی مهمانت از آن یک خرمای تازه برمی‌دارد، ناخودآگاه دستش را روی خاتم سابیده بکشد و بپرسد: «این را از کجا آورده‌ای؟».