گلدان موشکی 20 خاتم ششی اعلاء اثر استاد خادم

گلدان موشکی ۲۰ خاتم ششی اعلاء، اثری است که در آن استاد خادم فرمی مدرن و تندوبتند را با قدیمی‌ترین هنر ایرانی، یعنی خاتم، پیوند زده است. فرم «موشکی» باریک در پایین، پهن‌شونده در میانه و جمع‌شونده مجدد در دهانه  برخلاف گلدان‌های کلاسیک که طره‌انداز و شکم‌بارند، ایستاده و محکم است. این فرم، یادآور شلغم نیست، یادآور اوج گرفتن است. عدد ۲۰ سانتی‌متر، ارتفاعی است که این گلدان را به اندازه یک شیء رومیزی و در عین حال پرحضور تبدیل کرده است. اما آنچه این گلدان را از هر شیء تزیینی دیگری متمایز می‌کند، خاتم ششی بر سطح آن است. «ششی» در هنر خاتم به تراکمی اشاره دارد که در آن مثلث‌های ریز، ظریف‌تر از حالت معمولی برش خورده و در کنار هم چیده می‌شوند. در این گلدان ۲۰ سانتی، هزاران مثلث ریز از جنس آبنوس (سیاه عمیق)، گردو (قهوه‌ای سلطنتی)، فوفل (طلایی عسلی)، استخوان (سفید عاجی) و برنج (زرین)، چنان فشرده و منظم در کنار هم قرار گرفته‌اند که سطح گلدان، در نگاه اول، نه یک بافت تزئینی، که یک بافت طبیعی و زنده به نظر می‌رسد. واژه «اعلاء» نیز تأکیدی است بر این که مرغوب‌ترین قطعات چوب، دقیق‌ترین برش‌ها و بالاترین تراکم ممکن در این اثر به کار رفته است.

پیاده‌سازی خاتم ششی روی فرم موشکی، کار ساده‌ای نیست. گلدان موشکی سطوحی کاملاً منحنی دارد؛ از پایین باریک، به میانه پهن و دوباره به سمت دهانه باریک می‌شود. این انحناها، خاتم‌کار را مجبور می‌کند که هر مثلث را جداگانه برش بزند تا روی این سطح سه‌بعدی بدون فاصله و شکاف بنشیند. استاد خادم با دهه‌ها تجربه، این کار را چنان ماهرانه انجام داده که نه فاصله‌ای دیده می‌شود و نه چسبی. گلدان، از هر زاویه که بچرخد، یکدست و تمام‌خاتم دیده می‌شود. فرم موشکی نیز برخلاف گلدان‌های کروی، تعادل بالایی دارد و به راحتی واژگون نمی‌شود. این گلدان برای یک شاخه خشک بلند (مانند شاخه زیتون یا بید مجنون) یا حتی بدون گل، به عنوان یک مجسمه انتزاعی روی میز عسلی یا کنسول، ایده‌آل است. مجموعه شفقی این اثر را به کسانی پیشنهاد می‌کند که از گلدان‌های سنتی و کروی خسته شده‌اند. به کسانی که فرم‌های مدرن را می‌پسندند اما حاضر به معامله با کیفیت نیستند. گلدان موشکی ۲۰ خاتم ششی اعلاء، برای آن ساخته شده که قد بکشد، بایستد و ثابت کند هنر ایرانی می‌تواند تند و تیز هم باشد، بی‌آنکه از اصالتش کم شود.