گلدان میناکاری صراحی 25 برجسته اثر استاد ترکان

گلدان مینا صراحی ۲۵ برجسته استاد ترکان، یک صراحی تمام‌عیار است که انگار دارد از قاب تصویرش بیرون می‌زند. عدد ۲۵ را که می‌بینی، اول فکر می‌کنی یک گلدان رومیزی معمولی است. اما دست که می‌زنی، می‌فهمی اشتباه کرده‌ای. فرم صراحی شکم بار فربه، گردنِ لاغر و دهانه‌ی باریک در اینجا نه فقط یک حجم، که یک ادعاست: «من از دل سفال‌های ری آمده‌ام، اما حالا از مس و مینا و آتش ساخته شده‌ام». استاد ترکان اما به همین فرم بسنده نکرده. سراغ برجسته‌کاری رفته؛ تکنیکی که در میناکاری، حکمِ نفس کشیدن را دارد. گل‌های شاه عباسی روی شکم گلدان، از سطح بلند شده‌اند. برگ‌های اسلیمی، سایه انداخته‌اند. خطوط ختایی، دیگر روی کاغذ نیستند که صاف باشند؛ اینجا از جنس لعاب ضخیم و پخته شده هستند و می‌شود لبه‌هایشان را با انگشت حس کرد. در مینای معمولی، همه چیز تخت و بی‌سایه است. اما این گلدان، سایه دارد؛ عمق دارد؛ یعنی آفتاب که از پنجره می‌تابد، گل‌ها سایه‌شان را روی بدنه می‌اندازند و تو می‌مانی و تماشای این بازی نور و رنگ.

استاد ترکان می‌داند که برجسته‌کاری در مینا، مثل راه رفتن روی لبه‌ی تیغ است. یک لایه رنگِ اضافه، ترک می‌خورد. یک لایه کم، برجسته نمی‌شود. او در این گلدان ۲۵ سانتی، بالاترین تراکم برجستگی را روی شکمِ گلدان (پهن‌ترین نقطه) متمرکز کرده. هر چه به گردن و پایه نزدیک می‌شوی، نقش‌ها کمکم صاف می‌شوند؛ انگار گلدان از زیر به بالا دارد نفس راحتی می‌کشد. رنگ‌ها را هم جوری چیده که سایه‌ها عمیق باشند: لاجوردی در پایین‌ترین نقطه‌ی گلبرگ‌ها، فیروزه‌ای روی لبه‌های برجسته، زرشکی در هسته، و طلا جایی که نور باید بایستد و بازتاب کند. دهانه‌ی باریک هم بیهوده تنگ نشده؛ فقط یک شاخه نرگس یا یاس در آن جا می‌شود، نه بیشتر. گلدان، خودش حرف اصلی را می‌زند؛ گل فقط برای همراهی آمده. مجموعه شفقی این گلدان را به کسی پیشنهاد می‌کند که از میناهای تخت و یک‌بعدی خسته شده؛ به کسی که می‌داند هنر وقتی تمام است که بشود آن را لمس کرد. گلدان مینا صراحی ۲۵ برجسته استاد ترکان، فقط یک گلدان نیست؛ یک حجم تمام‌عیار رنگی است که از دیوار بیرون زده و روی میز تو ایستاده است.