بشقاب میناکاری 30 برجسته چکشی اثر استاد ترکان

بشقاب میناکاری ۳۰ برجسته چکشی اثر استاد ترکان، یک بشقاب نیست؛ یک میدان نبردِ آرام است. از یک طرف، چکش است با تمام خشونتش. تمام سطح این بشقاب، پیش از هر چیز، زیر ضربات چکش رفته تا گودی‌ها و برآمدگی‌های ریز و درشت روی مس بنشیند. استاد ترکان این ضربات را نه تصادفی، که با نظمی پنهان زده است؛ جوری که نور، روی این فرورفتگی‌ها می‌شکند و هر بار از زاویه‌ای متفاوت، سایه‌ای تازه می‌اندازد. از طرف دیگر، میناست با تمام لطافت و نرمی‌اش. مینا، یعنی لعاب‌های رنگین و براقی که روی همین سطحِ چکشی خورده شده و در کوره، با ۷۵۰ درجه، به دلِ مس فرو رفته‌اند. تضاد میان خشونت چکش و لطافت مینا، در این بشقاب، نه یک نقص، که یک امتیاز است. چکش خوردگی‌ها زیر لایه‌ی مینا هنوز دیده می‌شوند. از دور، بشقاب صاف و براق به نظر می‌رسد. از نزدیک که نگاه می‌کنی، می‌بینی که چقدر زخم خورده؛ اما هر زخم، تبدیل به یک خط درخشان شده است.

برجستگی این بشقاب، دو لایه دارد. لایه‌ی اول، برجستگی‌هایی هستند که چکش روی مس ساخته؛ فرو رفتگی‌هایی که از پشت بشقاب، به صورت برآمدگی دیده می‌شوند. لایه‌ی دوم، برجستگی‌های مینایی است که استاد ترکان با لایه‌لایه کردن رنگ‌ها روی همین سطحِ چکشی خلق کرده. گل‌های شاه عباسی و اسلیمی‌های زرین، از دل گودی‌های چکش بیرون زده‌اند و سایه‌هایشان روی فرورفتگی‌های دیگر می‌افتد. رنگ‌ها را هم جوری انتخاب کرده که با چکش خوردگی‌ها حرف بزنند: لاجوردی در ژرف‌ترین گودی‌ها، فیروزه‌ای روی لبه‌های تیز، طلا در بلندترین قله‌ها. لبه‌ی بشقاب را چکش نخورده و صاف نگه داشته تا چشم، نقطه‌ی استراحتی داشته باشد. قطر ۳۰ سانتی برای این تکنیک، انتخابی هوشمندانه است؛ نه آنقدر کوچک که چکش خوردگی‌ها در آن گم شوند، نه آنقدر بزرگ که سطح، یکنواخت و خسته‌کننده شود. عبارت «سفارشی شفقی» یعنی شفقی این خشونتِ حساب‌شده را به چشم خود دیده است. مجموعه شفقی این بشقاب را به کسانی پیشنهاد می‌کند که از صافی و یکدستی خسته شده‌اند؛ به کسانی که می‌دانند زیبایی گاهی از دلِ زخم‌ها درمی‌آید. بشقاب میناکاری ۳۰ برجسته چکشی، برای آن ساخته شده که هنر را نه فقط ببینی، که حسش کنی؛ زیر انگشت‌هایت، فرورفتگی‌ها را لمس کنی و بدانی این بشقاب، روزی زیر چکش بوده و حالا، درخشان‌ترین چیزِ روی میز توست.