صفحه شطرنج خاتم 32 در 32 ساده اثر استاد قضاوی

صفحه شطرنج خاتم ۳۲ در ۳۲ ساده، اثری است که در آن استاد قضاوی قدرت «کم‌گویی» را به رخ می‌کشد. در دنیایی که هر هنرمندی برای دیده شدن، تخته را پر از نقش و نگار می‌کند، استاد قضاوی برخلاف جریان حرکت کرده است. عدد ۳۲ در ۳۲، ابعادی جمع‌وجور اما کاملاً حرفه‌ای برای شطرنج است؛ نه آنقدر بزرگ که حمل آن دشوار باشد و نه آنقدر کوچک که مهره‌ها در آن گم شوند. اما آنچه این صفحه را از هر صفحه شطرنج خاتم دیگری متمایز می‌کند، یک کلمه است: «ساده». در این اثر، خبری از مینیاتورهای شلوغ، تذهیب‌های زرنگار یا حاشیه‌های پرپیچ و خم نیست. تنها چیزی که می‌بینید، خاتم است و بس. خانه‌های روشن صفحه از مثلث‌های ریز استخوان طبیعی و فوفل طلایی ساخته شده‌اند و خانه‌های تیره از آبنوس سیاه و گردوی قهوه‌ای. هیچ تزئین اضافه‌ای، هیچ حاشیه‌ای که چشم را از اصل بازی پرت کند. این «سادگی» اما ساده‌دستانه نیست. برعکس، سخت‌ترین نوع خاتم‌کاری است؛ چراکه در نبود هرگونه تزئین اضافی، کوچک‌ترین بی‌نظمی یا ناهماهنگی در چیدمان مثلث‌ها، بلافاصله چشم را می‌زند. استاد قضاوی در این صفحه، چنان قرینه‌سازی دقیق و چیدمانی منظم ارائه داده که گویی دارد می‌گوید: «من نیازی به تزئین ندارم؛ خود خاتم برای زیبایی کافی است».

صفحه شطرنج ۳۲ در ۳۲ ساده استاد قضاوی، پاسخی است به این پرسش که «آیا هنر سنتی می‌تواند مینیمال باشد؟». پاسخ، این صفحه است. در این اثر، نه از طلا خبری است و نه از نقش‌های اسلیمی پیچیده. تنها نظم هندسی خاتم، تکرار بی‌پایان مثلث‌های ریز در کنار هم، و تضاد ساده سیاه و سفید (یا بهتر بگوییم، تیره و روشن). صفحه شطرنج در ذات خود، یک بازی تقابل‌هاست: سیاه در برابر سفید، شاه در برابر وزیر، حمله در برابر دفاع. استاد قضاوی این تقابل را به سطح صفحه هم کشیده است. سادگی این صفحه، اتفاقاً آن را جاودانه می‌کند؛ چون مد نیست، از مد نمی‌افتد. مهره‌هایی که روی آن قرار می‌گیرند، هر چه باشند، در تقابل با این صفحه، خود را هنرمندانه‌تر نشان می‌دهند. کیف همراه این صفحه شطرنج نیز با همان فلسفه سادگی طراحی شده است؛ چرم طبیعی مشکی، بدون هیچ لوگوی زائد، آستر مخملی ساده، تنها به اندازه‌ای که محافظت کند و نه بیشتر. مجموعه شفقی این اثر را به کسانی پیشنهاد می‌کند که از شلوغی خسته شده‌اند. به کسانی که می‌دانند «ساده» بودن، معادل «بی‌ارزش» بودن نیست. به کسانی که صفحه شطرنج را نه به عنوان یک دکور، که به عنوان یک وسیله بازی روزمره و ماندگار می‌خواهند. صفحه شطرنج خاتم ۳۲ در ۳۲ ساده استاد قضاوی، برای کسی است که ارزش هنر را در خلوت خودش می‌فهمد، نه در شلوغی تزئینات.